Cannabis bij endometriose en menstruatiepijn: het bewijs

Endometriose treft naar schatting 6 tot 10 procent van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd en veroorzaakt vaak chronische bekkenpijn, hevige menstruatiepijn (dysmenorroe) en darmklachten. Omdat reguliere behandelingen (pijnstillers, hormonen, operatie) niet altijd voldoende helpen, zoeken veel patiënten naar alternatieven. Cannabis, CBD en THC duiken daarbij steeds vaker op. Maar wat zegt het wetenschappelijke bewijs werkelijk?

Wat de studies laten zien

De meest complete samenvatting tot nu toe is een scoping systematic review uit 2025 die negen voltooide studies bundelde met in totaal 1.787 deelnemers. Belangrijke kanttekening: alle negen studies waren cross-sectioneel (momentopnames, vaak enquêtes), zonder controlegroep. Pijn was veruit de meest genoemde reden om cannabis te gebruiken, gevolgd door slaap- en darmklachten. Van de deelnemers die naar werkzaamheid werd gevraagd, rapporteerde een meerderheid verbetering van ten minste een deel van de klachten.

Een veelgeciteerde Australische studie (PLOS ONE, 2021) analyseerde app-data van 252 vrouwen met zelf-gerapporteerde endometriose over 16.193 gebruikssessies. Bekkenpijn was de belangrijkste indicatie en deelnemers gaven zelf aan dat hun pijn en darmklachten afnamen na gebruik.

Menstruatiepijn en CBD-zetpillen

Voor menstruatiepijn los van endometriose is er één opvallende studie (npj Women's Health, 2024): een quasi-experimentele survey vergeleek 77 gebruiksters van een hoog-CBD vaginaal zetpil met 230 vrouwen die hun gebruikelijke aanpak volgden. De CBD-groep meldde minder ernstige en minder frequente klachten, minder impact op het dagelijks functioneren en minder pijnstillergebruik. Toch was ook deze studie niet gerandomiseerd en niet geblindeerd, dus oorzaak-gevolg is niet hard te maken.

Het mechanisme: CB1 en CB2

Er is een biologisch plausibel verhaal. Het endocannabinoïdesysteem reguleert pijn en ontsteking, en CB1- en CB2-receptoren komen tot expressie in endometrium, baarmoederspierweefsel en bekkenzenuwen. CB1-receptoren remmen pijnoverdracht, CB2-receptoren sturen de immuunrespons. Sommige weefselstudies vinden veranderde receptorexpressie bij endometriose en adenomyose.

Bijwerkingen

In de gebundelde studies rapporteerde 10,2 tot 52,0 procent van de gebruikers bijwerkingen. De meest voorkomende waren een high gevoel (euforie) en een droge mond. Een deel van de deelnemers stopte vanwege ongewenste effecten. THC kan daarnaast slaperigheid, duizeligheid en concentratieproblemen geven en is niet geschikt tijdens zwangerschap of zwangerschapswens.

Juridische situatie in Nederland

Hier is nuance cruciaal, want de termen lopen door elkaar.

Medicinale cannabis valt onder het Bureau voor Medicinale Cannabis (Ministerie van VWS). Erkende indicaties zijn onder meer chronische pijn, misselijkheid bij chemotherapie, spasticiteit met pijn en palliatieve zorg. Endometriose staat niet als losse indicatie, maar bekkenpijn kan onder chronische pijn vallen; een arts beslist per geval. Apotheken leveren gestandaardiseerde producten zoals Bedrocan, Bediol en Bedrolite.

Conclusie

Veel vrouwen met endometriose of zware menstruatiepijn ervaren subjectief verlichting van cannabis of CBD, en er is een aannemelijk biologisch mechanisme. Maar het bewijs is overwegend laag van kwaliteit: cross-sectionele, zelf-gerapporteerde data zonder controlegroep, en vrijwel geen RCT's. Cannabis geneest endometriose niet en stopt de ziekte niet. Wie het overweegt, bespreekt dit het beste met een (huis)arts of gynaecoloog, en kiest legale, gecontroleerde routes.