THCV: de eetlust-remmende cannabinoide en het onderzoek

THCV (tetrahydrocannabivarine, Delta9-THCV) is een minder bekende cannabinoide die chemisch lijkt op THC maar farmacologisch vaak het tegenovergestelde doet. Waar THC de eetlust opwekt, wordt THCV juist onderzocht als eetlustremmer en als hulpmiddel bij glucoseregulatie. De interesse komt voort uit een opvallend receptorprofiel: bij lage doses blokkeert THCV de CB1-receptor, terwijl het de CB2-receptor gedeeltelijk activeert.

Receptorprofiel: omgekeerd aan THC

THC en THCV verschillen maar in een korte zijketen (propyl versus pentyl), maar dat verandert het gedrag aan de cannabinoidereceptoren ingrijpend. In bind- en functionele studies verdringt THCV de standaardagonist CP55940 van zowel CB1- als CB2-receptoren, met affiniteiten in de nanomolaire orde, en blokkeert het de activatie door THC en lichaamseigen endocannabinoiden (thomas2005). Dat maakt THCV in dit doseringsbereik een CB1-antagonist, terwijl THC daar juist een agonist is.

Het beeld is echter dosis-afhankelijk. Overzichtswerk beschrijft dat THCV bij lagere doses als competitieve CB1-antagonist werkt, maar bij hogere doses zelf de CB1-receptor kan activeren en dan THC-achtige effecten geeft (pertwee2007). Aan de CB2-receptor gedraagt THCV zich in vitro als partiele agonist, wat relevant is omdat CB2-activatie met ontstekingsremming wordt geassocieerd.

Eetlust en beloning: vooral preklinisch

De gedachte dat een CB1-blokker de eetlust remt, komt grotendeels uit dieronderzoek: THCV vermindert voedselinname en lichaamsgewicht bij muizen, vergelijkbaar met de CB1-antagonist AM251 (pertwee2007). Bij mensen is eetlustremming als zodanig niet aangetoond. In een placebo-gecontroleerd fMRI-onderzoek bij twintig gezonde vrijwilligers veranderde een enkele dosis THCV wel de hersenrespons op voedselbeelden: de reactie op aangename (chocolade) en onaangename voedselprikkels nam toe in beloningsgebieden (tudge2015). De subjectieve effecten van 10 mg oraal THCV waren echter niet te onderscheiden van placebo. Het gaat hier dus om veranderde hersenactiviteit, niet om bewezen minder eten of gewichtsverlies.

Glucoseregulatie: een kleine pilot-RCT

Het meest concrete mensbewijs komt uit een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebo-gecontroleerde pilotstudie bij 62 mensen met niet-insuline-afhankelijke type 2-diabetes. Deelnemers kregen 13 weken lang onder meer THCV 5 mg tweemaal daags of placebo. Ten opzichte van placebo verlaagde THCV de nuchtere plasmaglucose (geschat verschil circa 1,2 mmol/l) en verbeterde het de beta-celfunctie, adiponectine en apolipoproteine A (jadoon2016). CBD alleen had geen significant effect op nuchtere glucose, en de combinaties evenmin.

Dit is een bemoedigend maar bescheiden signaal: een enkele pilotstudie met kleine groepen, korte duur en surrogaatuitkomsten. De auteurs concluderen zelf dat grotere studies nodig zijn om dit te bevestigen en de optimale dosering vast te stellen. Van genezing van diabetes is geen sprake; het gaat om bijsturing van laboratoriumwaarden.

Juridische status in Nederland

THCV is in Nederland geen geregistreerd geneesmiddel en wordt niet via het Bureau voor Medicinale Cannabis geleverd. Voor de wet is het onderscheid belangrijk: gedoogde CBD-producten moeten een THC-gehalte onder 0,05% hebben, terwijl medicinale cannabis alleen op recept verkrijgbaar is. Geisoleerde of synthetische THC-achtige cannabinoiden en geconcentreerde cannabis-/hennepolie vallen onder de strengere Opiumwet Lijst I; alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasj) staat op Lijst II (opiumwet). Online verkochte "THCV-olie" valt daardoor juridisch al snel in het zwaarste regime en is niet als geneesmiddel gecontroleerd op zuiverheid of dosering.

Conclusie

THCV heeft een farmacologisch interessant, deels tegengesteld profiel aan THC: dosis-afhankelijk CB1-antagonisme met CB2-partieelagonisme. Het mechanistische bewijs is solide maar grotendeels preklinisch; het mensbewijs voor eetlust en glucose is nog vroeg en beperkt.