Kwaliteit en zuiverheid van niet-voorgeschreven THC-olie

Wie THC- of CBD-olie niet via een arts en apotheek krijgt, gebruikt een product zonder kwaliteitscontrole. Of het nu online wordt gekocht, op straat wordt verhandeld of thuis wordt gestookt: niemand garandeert wat er werkelijk in zit. Nederlands en internationaal onderzoek laat consistent zien dat het etiket vaak niet klopt, dat de dosering onvoorspelbaar is en dat er verontreinigingen in kunnen zitten. Deze pagina zet op een rij wat daarover feitelijk bekend is, en waar de onzekerheid zit.

Drie producten, drie kwaliteitsregimes

In Nederland bestaan drie juridisch gescheiden werelden, die ook verschillen in hoe goed de kwaliteit is geborgd:

• Gedoogde CBD-olie (THC onder 0,05%) valt onder de levensmiddelenwetgeving, niet onder het geneesmiddelregime. Dat betekent licht en wisselend toezicht op samenstelling.
• Medicinale THC-olie wordt op recept door een apotheek bereid uit gestandaardiseerde, gecontroleerde cannabis. Bekende sterkte, getest op verontreiniging.
• Illegale straat- of RSO-olie is zelfgemaakt of illegaal verhandeld. Geen enkele controle op gehalte of zuiverheid.

Het verschil tussen deze drie is niet een kwestie van smaak of ideologie, maar van meetbare kwaliteitsborging.

Het etiket klopt vaak niet

De duidelijkste Nederlandse data komen uit een analyse van Hazekamp en Epifanova (Pharmaceutisch Weekblad, 2017). Zij onderzochten 46 monsters cannabisolie (17 commercieel gekocht, 29 zelfgemaakt, geen enkele uit de apotheek). Slechts 22 monsters (48%) hadden überhaupt informatie over het verwachte gehalte. De afwijkingen tussen claim en werkelijkheid waren groot en konden oplopen tot een tekort van bijna 100% — in enkele gevallen bevatte de olie helemaal geen actieve stof.

Dit beeld is niet uniek voor Nederland. Een Amerikaanse analyse in JAMA (Bonn-Miller et al., 2017) testte 84 online verkochte CBD-producten van 31 bedrijven: bijna 70% was verkeerd geëtiketteerd en slechts ongeveer 30% lag binnen 10% van het geclaimde CBD-gehalte. Ook Jellinek meldt dat uit steekproeven bleek dat een zeer groot deel van de producten niet bevatte wat op het label stond; soms zat er helemaal geen CBD in, soms onvermeld THC.

Onbekende en onbedoelde dosering

Een afwijkend gehalte is niet alleen een kwestie van te weinig effect. In het onderzoek van Hazekamp had 57% van de monsters (26 van de 46) een gemeten THC-gehalte van meer dan 1%, met een uitschieter van 57,5% THC. In 18 gevallen (39%) bevatte de "olie" zelfs uitsluitend THC, zonder noemenswaardige hoeveelheid CBD. Gebruikers die denken een rustgevend CBD-product te nemen, kunnen zo ongemerkt een fors psychoactieve dosis binnenkrijgen, met risico op intoxicatie, evenwichtsproblemen en paniekaanvallen.

Daar komt bij dat de dosis per druppel tussen partijen verschilt. Bij 7 van de 46 monsters (15%) was de decarboxylatie onvolledig, zodat een kwart of meer van de cannabinoïden nog in de inactieve zuurvorm zat. Een "betrouwbaar" druppelschema uit de ene fles zegt dus weinig over de volgende.

Verontreinigingen: wat er nog meer in kan zitten

Naast het werkzame gehalte is de zuiverheid een probleem. Drie categorieën verontreiniging komen in onderzoek terug:

• Oplosmiddelresten. Volgens de ingevulde vragenlijsten in het onderzoek van Hazekamp werd geëxtraheerd met uiteenlopende oplosmiddelen, waaronder giftige stoffen als isopropylalcohol en wasbenzine. Resten daarvan kunnen in het eindproduct achterblijven.
• Pesticiden. Een RIVM-analyse (Venhuis en van de Nobelen, 2015) vond in 23 van 25 cannabismonsters een of meer bestrijdingsmiddelen, in 11 daarvan boven de norm voor kruidengeneesmiddelen. Recenter onderzoek van het Trimbos-instituut (2025) vond bij ongeveer een derde van 105 coffeeshopmonsters sporen van pesticiden.
• Zware metalen en microben. In datzelfde Trimbos-onderzoek overschreed 1 van 50 hasjmonsters de loodnorm en bevatten 6 wietmonsters een hoge hoeveelheid van de bacterie Staphylococcus aureus.

Belangrijk voor de eerlijkheid: het RIVM achtte de gevonden pesticidenresten in 2015 te laag voor een gezondheidsrisico bij thee of roken. Maar die beoordeling ging niet over geconcentreerde, ingeslikte olie. De Trimbos- en RIVM-monsters betreffen bovendien ruwe cannabis, de grondstof voor illegale olie.

Waarom apotheekolie wél gecontroleerd is

Het Bureau voor Medicinale Cannabis stelt dat medicinale cannabis wordt geteeld volgens Good Agricultural Practice en daardoor geen pesticiden, zware metalen, bacteriën of schimmels bevat. Onafhankelijke laboratoria testen op ongewenste stoffen en ziekteverwekkers, en de hoeveelheid werkzame stof is gelijk bij elke nieuwe oogst. Daardoor is de dosis per druppel bekend en reproduceerbaar.